Tiểu Thuyết, Kịch Và Phim Chuyển Thể: Những Góc Nhìn Riêng

0

Văn học, kịch nghệ và điện ảnh, vẫn cần đứng độc lập và đánh giá từ những góc độ riêng biệt. Mặt khác, nếu chúng ta chỉ nghĩ rằng tác phẩm chuyển thể là “mô phỏng” tiểu thuyết, hay một “vở kịch dài” thì sẽ khó cảm nhận được hết vẻ đẹp mà điện ảnh đã, đang và sẽ tạo ra. Điều này là không công bằng cho cả hai bên.

Kể từ khi anh em nhà Lumiere phát minh ra máy quay phim vào năm 1985, ngôn ngữ điện ảnh bắt đầu có một hình thức và vị trí mới, tách biệt hơn sau 100 năm phát triển. Điện ảnh không còn phụ thuộc nhiều vào Broadway hay tiểu thuyết như nhiều người vẫn nghĩ. Trong điện ảnh, những khung hình cận cảnh lột tả cảm xúc một cách chi tiết và tinh tế để người xem phần nào đồng cảm với cảnh ngộ của nhân vật. Rõ ràng hơn, người xem đôi khi sẽ được sống cùng nhân vật trong cùng một khung cảnh, nhờ những khung hình lộng lẫy và chân thực, theo độ dài cho phép và phù hợp của một bộ phim. Điện ảnh đã bước sang một kỷ nguyên mới, khán giả có thể cảm nhận được diễn biến tâm lý, suy nghĩ của nhân vật qua từng ánh mắt khi họ sắp khóc, hay biểu cảm nụ cười, cử động cơ thể, dáng ngồi, cách di chuyển … Trong khi đó, cùng thời gian, vở diễn mang nhiều trọng trách về diễn xuất, góc nhìn và kịch bản chỉ được phép chọn một số cảnh trọng điểm để các diễn viên sân khấu thể hiện tài năng diễn xuất nội tâm, giọng ca (nếu có) và sự nhuần nhuyễn trong ngôn ngữ. Dưới ảnh hưởng của sân khấu kịch Broadway, những bộ phim ra đời từ đầu thế kỷ 20 phần nào vẫn bị ảnh hưởng bởi sự cường điệu, khoa trương và cách diễn đạt bóng bẩy. Ngay cả khi đó, với sự can thiệp của kỹ thuật, bộ phim chỉ được coi là những phần scène nhanh hơn và rộng hơn so với rạp chiếu.

Nhưng từ lâu, phim không còn được mở rộng rạp chiếu, lối diễn xuất cường điệu trong phim với những câu thoại dài lê thê đã hết mốt. Ngày nay, mọi người khen ngợi Method Acting nhiều hơn, và yêu cầu nhiều hơn về khả năng diễn xuất tài năng của các diễn viên, sự hóa thân tuyệt đối vào nhân vật. Chẳng hạn như anh chàng Stanley Kowalski trong vở kịch nổi tiếng Một chiếc xe điện mang tên khao khát – Tennesse Williams của Marlon Brando, được trình diễn nhiều lần từ nhà hát Broadway cho đến chuyển thể trên màn ảnh rộng. Khả năng nhập vai xuất sắc trong vai diễn đầu tiên, một kẻ lưu manh, ngang tàng, thực dụng và hoang dã. Một vai diễn để lại ấn tượng sâu sắc trong thập niên 50, đánh dấu bước chuyển mình sang lĩnh vực điện ảnh của Marlon. Nhưng dù bước ra từ vở kịch cùng tên, diễn xuất của Marlon trong phim cũng rất đặc trưng và đậm chất điện ảnh. Thoát ra khỏi quy luật diễn xuất của sân khấu, điện ảnh đã dần có chỗ đứng và phát triển độc lập, mạnh mẽ cho đến ngày nay.

Đó là kịch, còn văn học thì sao?

Ngôn ngữ của điện ảnh, cụ thể là màu sắc, âm thanh, hình ảnh, chuyển động… là mẫu số chung nhất mà ai cũng có thể tiếp nhận. Trong khi văn học, không phải quốc gia nào cũng có thể đọc cùng một ngôn ngữ. Tưởng tượng, suy ngẫm và giải mã thông điệp là điều mà cuốn tiểu thuyết muốn khơi gợi, thì rạp chiếu phim, dưới con mắt (có phần cá nhân và cực đoan) của đạo diễn, sẽ hé lộ câu trả lời cho tác phẩm. ở đó. Nhưng vì người đọc, bao gồm cả đạo diễn / biên kịch sẽ có những góc nhìn khác nhau, không thể có cùng tư tưởng để so sánh một nguyên tác nên khó có thể đưa ra những góc nhìn tương hỗ. Do đó, có những cuộc tranh luận không ngớt về tiểu thuyết và chuyển thể. Tuy nhiên, liệu đâu mới là điểm tựa để những người trong cuộc có những tranh luận cởi mở, đưa vấn đề lên một chiều hướng mới và phát triển hơn, đó mới là điều mà chúng tôi đang cần, trong đó có người viết bài này. .

Trên thực tế, theo tâm lý xem phim thông thường, có nhiều người (và kể cả bản thân tôi) cũng không tránh khỏi những phát ngôn hời hợt để so sánh giữa phim và tiểu thuyết gốc (trong trường hợp chúng ta đã đọc tác phẩm đó). Nhưng bạn biết đấy, mọi sự so sánh đều là bất công, nhất là với những yếu tố khôn lường thông thường. Văn học, và cụ thể hơn là tiểu thuyết luôn có một chỗ đứng riêng biệt, vững chắc và trường tồn. Tiểu thuyết là một câu chuyện được xây dựng bằng ngôn từ, để sự thể hiện qua màu sắc tư tưởng mang một đẳng cấp khác, không thể so sánh với bất kỳ thể loại nào, dù là phim. có thể. Nhưng có thể nói, từ văn học, kịch và điện ảnh đã có những bước đệm đầu tiên để hình thành và thay đổi không ngừng. Từ khi biết kể chuyện, để lôi cuốn, hấp dẫn người nghe, người kể đã lồng ghép một số động tác, cử chỉ miêu tả nhân vật, đây là tiền thân của kịch. Tuy nhiên, vì tính tương tác đa chiều, kịch nói dần chiếm ưu thế và trở thành món ăn tinh thần yêu thích của nhiều người ở mọi tầng lớp và địa bàn sinh sống.

Và điện ảnh dù ra đời sau nhưng đã nhanh chóng “góp nhặt” những tinh hoa của văn học để làm phong phú thêm kho tàng kịch bản, chẳng hạn Cuốn theo chiều gió (Margaret Mitchell – 1937 / Phim: 1939), Sông Đông êm đềm (Mikhail Aleksandrovich Sholokhov – 1928 / Phim: 1958), Tiếng chim hót trong bụi mận (Colleen McCulough – 1977 / Phim: 1983), Đồi gió hú (Emily Bronte – 1897 / Phim: 1939), Bố già (Mario Puzo – 1969 / Phim: 1972).… và nhiều tác phẩm chuyển thể thành công khác của bộ truyện, từ cổ điển đến đương đại. Tuy nhiên, thành công lớn của tác phẩm văn học chính là đối trọng của phim chuyển thể, tạo thách thức lớn cho các nhà làm phim vượt qua. Và với bộ đôi biên kịch – đạo diễn tài năng, họ sẽ không chỉ vượt mặt mà còn tạo được thế đứng tương đương, hoặc hơn cả một tầm cao. Đạo diễn Trương Nghệ Mưu từng nói: “Một bộ phim hay không thể tách rời một cuốn tiểu thuyết hay, đó là điểm mà tôi luôn kiên trì.“. Chính vì vậy, hầu hết các bộ phim của anh đều chuyển thể từ văn học đều đạt được thành công vang dội.

Đối với tôi, sau khi bộ phim kết thúc mà không để lại bất kỳ cảm xúc nào, sẽ rất khó để nghĩ đến những gì tiếp theo, như kịch bản có chuyển thể tiểu thuyết hay không, diễn xuất như thế nào, giải quyết vấn đề ra sao… Ví dụ, một bộ phim chuyển thể. Cuộc đời của Pi của đạo diễn Lý An năm 2012, trong khi tiểu thuyết của Yann Martel rất xuất sắc và để lại cho tôi nhiều suy ngẫm về tôn giáo, lòng dũng cảm và cách thích nghi với số phận, thì bộ phim hoàn toàn nhưng không mang chút suy nghĩ nào, dù những cảnh quay rất thông thường. , họ phụ thuộc quá nhiều vào kỹ thuật và kỹ xảo đến mức giả tạo. Khi phim chuyển thể, không ai yêu cầu đội ngũ biên kịch phải giữ nguyên tác phẩm, nhưng ít nhất phải in đậm thông điệp và bản chất của câu chuyện. Có một câu chuyện hay trong tầm tay của chúng tôi, nhưng không nhất thiết là chúng tôi sẽ có một bộ phim hay như nhau. Ở đây, tôi không có ý so sánh mà chỉ muốn nói lên mong muốn của một người xem phim bình thường, nội dung và cách kể chuyện vẫn là điều tôi mong đợi nhất ở các tác phẩm điện ảnh.

Có một điều khó khăn đối với những ai đã từng đọc truyện trước khi xem phim chuyển thể, đó là trong suy nghĩ của họ đã hình thành một “kịch bản chuyển thể” theo góc nhìn, cảm quan và trải nghiệm của bản thân. Đó có thể là một điểm tốt để chúng ta xem phim của một độc giả khác, có những góc nhìn mới, cách hiểu mới để tham khảo. Nhưng trong trường hợp trí tưởng tượng của người xem tự đánh mất “cái tôi” quá mạnh, khiến chúng ta từ chối sự thể hiện của người khác (cụ thể là đoàn làm phim), tất yếu sẽ đi đến kết luận: Phim chuyển thể không dính vào tiểu thuyết gốc, hoặc phim quá dở so với tiểu thuyết … Đó là do chúng ta thường xuyên tìm kiếm những điểm giống và khác nhau, hoặc bản chất của tác phẩm văn học đó trong tác phẩm chuyển thể, mà quên mất một điều, bộ phim đang được thể hiện một cách khác biệt hình thức, ngôn ngữ và đó chỉ là cảm nhận trực quan của một trong hàng nghìn người cùng đọc.

Dù sao, dù ra đời muộn hơn hàng trăm năm, điện ảnh vẫn có chỗ đứng độc lập với các “cha đẻ” của nó, nhờ sự nổi tiếng và “khoảng cách” của nó. Điện ảnh, với sứ mệnh khả thi là kết nối con người từ nhiều quốc gia khác nhau, tham gia vào quá trình phát triển ngôn ngữ, giúp mở mang suy nghĩ và làm phong phú tâm hồn nhân loại.

Văn học, kịch và điện ảnh, vẫn cần đứng độc lập và đánh giá từ những góc độ riêng biệt. Mặt khác, nếu chúng ta chỉ nghĩ rằng tác phẩm chuyển thể là “mô phỏng” tiểu thuyết, hay một “vở kịch dài” thì sẽ khó cảm nhận được hết vẻ đẹp mà điện ảnh đã, đang và sẽ tạo ra. Điều này là không công bằng cho cả hai bên.

Cuối cùng, tôi vẫn thích cách bạn tôi, đồng tác giả phim 35mm, nghĩ: hãy để tâm trí hoàn toàn tươi mới khi chúng ta bắt đầu với một bộ phim.

Leave A Reply

Your email address will not be published.