Nền Điện Ảnh Luôn Gây Sửng Sốt

0

Năm 2012, bộ phim Sự chia rẽ (Tách biệt) chiến thắng vang dội tại Oscar và khẳng định sức sống của điện ảnh Iran. Cả thế giới gọi đây là một nền điện ảnh “luôn luôn gây choáng ngợp”, cả về chất lượng, sức ảnh hưởng của các tác phẩm, cũng như nội lực và sức chiến đấu kỳ lạ của những người làm ra chúng.

Điều đáng nói là môi trường làm phim ở Iran vô cùng khắt khe, bị đặt dưới sự kiểm soát gắt gao của chính phủ và tôn giáo, nơi các đạo diễn vào tù như cơm bữa, kinh phí hạn hẹp và công nghệ, người chứng kiến. sự trỗi dậy mạnh mẽ và ghi dấu ấn đậm nét của dòng phim phê phán hiện thực.

Một trong những đạo diễn nổi tiếng và tận tâm nhất của Iran, Jafar Panahi, là một người cô độc ở đất nước của mình. Các tác phẩm của ông thường đứng về phía phụ nữ trong xã hội Hồi giáo, đồng cảm với thân phận của họ, những bất công mà họ phải gánh chịu. Trong số đó có Việt vị (Offside, 2006), kể về một nhóm phụ nữ muốn xem thể thao nhưng bị gạt ra ngoài lề, chỉ vì họ là phụ nữ. Phim đoạt giải Gấu bạc Liên hoan phim Berlin, nhưng Jafar bị nhà chức trách kết án 6 năm tù và không được phép đóng phim, sáng tác trong 20 năm.

Việt vị năm 2006

Cảnh phim việt vị

Nhưng đó là điều bình thường ở đất nước này, khi hầu hết các trí thức lớn ở Iran đều từng phải ngồi tù. Họ gọi “nhà tù là trường học”. Điện ảnh, một trong những phương tiện có ảnh hưởng nhất, không nằm ngoài sự kiểm duyệt nghiêm ngặt của chính phủ Hồi giáo. Luật điện ảnh ở Iran được quy định rất chặt chẽ, không có cảnh bạo lực, tình dục, ma túy, lạm dụng trẻ em … không có chỉ trích và tác động tiêu cực đến các cơ quan chức năng. Các phương tiện thông tin đại chúng chịu sự quản lý trực tiếp và gián tiếp của nhà nước.

Tại đây, các nhà làm phim có thể bị tống vào tù ngay lập tức, thậm chí bị trục xuất khỏi đất nước, tùy theo mức độ vi phạm. Tự do sáng tạo là một thứ xa xỉ.

Ngoài việc kiểm duyệt gắt gao, các nhà làm phim Iran còn phải sống chung với kinh phí ít ỏi. Iran vẫn là một quốc gia nghèo mặc dù có nguồn thu từ dầu mỏ đáng kể. Lệnh cấm vận kinh tế từ Mỹ và các nước phương Tây đang đẩy lạm phát tăng cao, kinh tế suy thoái. Hơn 9 triệu người sống dưới mức nghèo khổ, có thu nhập trung bình dưới 70 đô la một tháng. Số người thất nghiệp ngày càng nhiều.

Cũng dễ hiểu khi thế giới điện ảnh luôn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn tài trợ và sản xuất phim. Vì vậy, các công trình luôn được thực hiện với kinh phí thấp và công nghệ hạn chế.

Những điều kiện hoạt động chặt chẽ, chủ yếu là chính trị, đã dẫn đến nhiều tổn thất đáng tiếc. Điển hình là một trong những nhà làm phim xuất sắc nhất của Iran, Mohsen Makhmalbaf, đã chuyển đến Paris và quyết định từ bỏ quyền công dân của mình sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2005. Kandahar (2001), một bộ phim nổi tiếng khắc họa cuộc đời bi thảm của phụ nữ Afghanistan dưới chế độ Talisban.

Trong khi đó, các nhà làm phim trong nước phải đối mặt với nhiều rủi ro. Có một trường hợp như Mohammad Rasoulof, được Liên hoan phim Cannes vinh danh khi đang ngồi sau song sắt nhà tù.

Phim vẫn từ "Kandahar" được giới thiệu tại Liên hoan phim Wisconsin 2002, ngày 4-7 tháng 4 năm 2002. Được sử dụng với sự cho phép của: UW-Madison University Communications 608 / 262-0067 Ảnh của: lịch sự Liên hoan phim Wisconsin Ngày: 02/02 File #: scan cung cấp

Kandahar – bộ phim khắc họa số phận của những người phụ nữ dưới chế độ Taliban

Tuy nhiên, bối cảnh tưởng chừng như bóp nghẹt sức sáng tạo, lại là tiền đề cho một nền điện ảnh hùng mạnh bậc nhất khu vực và thế giới. Thiếu tiền hay sự kiểm duyệt khắt khe, không giết chết đam mê, nhưng thổi bùng nó thành ngọn lửa và thúc đẩy các đạo diễn, nhà làm phim cho ra đời những tác phẩm có giá trị.

Không cần phải đợi cho đến khi Sự chia rẽ được vinh danh, thế giới mới công nhận chỗ đứng vững chắc của điện ảnh Iran. Trước, Trẻ em của trời (The Children of Heaven, 1997) cũng đã được xướng tên tại Nhà hát Kodak, mặc dù chỉ ở mức đề cử. Bộ phim tình cảm và bình dị này kể về hai anh em nghèo đi chung một đôi giày đến lớp. Nhưng nó cho thấy hiện thực đáng thương của cả một lớp người, có thể lấy nước mắt, lay động trái tim khán giả và vẽ cho họ một góc nhỏ của bức tranh cuộc sống Iran lúc bấy giờ.

Bắt đầu cuộc cách mạng điện ảnh “làn sóng mới” vào năm 1969, khi phim Con bò (Con bò), đạo diễn Darius Mehrjui ra mắt khán giả. Kể từ đó, các thế hệ đạo diễn nối tiếp nhau cho ra đời những tác phẩm có giá trị, dù bị bỏ tù hay đuổi học.

Trẻ em của trời

Cảnh Children Of Heaven, được đề cử giải Oscar năm 1997

Với kinh phí eo hẹp, các nhà làm phim tập trung nhiều hơn vào nội dung mới lạ, diễn xuất, kể chuyện và cách thể hiện. Những tác phẩm về con người bình thường, đơn giản về kỹ xảo, dàn dựng không tốn kém, nhưng xoáy sâu vào tâm lý, thể hiện cuộc sống và những vấn đề nhức nhối, cùng với diễn xuất tinh tế của các diễn viên, lối quay sáng tạo và sử dụng những hình ảnh nghệ thuật, triết lý sâu sắc đã hình thành một rạp chiếu phim không thể nhầm lẫn.

Các bộ phim Iran thường là nhân vật chính của các liên hoan phim quốc tế, mặc dù bị hắt hủi ở quê nhà. Không thể kể hết những bộ phim đặc sắc đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khán giả quốc tế: Gió sẽ mang chúng ta đi (Gió cuốn chúng ta đi), Cái bảng đen (Bảng đen), Về Elly (Về Elly), Rùa có thể bay (Rùa biết bay)… Khán giả buộc phải đắm mình vào từng chi tiết, từng ẩn dụ, mới có thể cảm nhận và thấm được cái hay của bộ phim.

Và chưa bao giờ điện ảnh Iran lại khiến người xem phải ngạc nhiên trước sức mạnh của thông điệp ẩn sau những khung hình.

Thành công của điện ảnh Iran đã chứng minh rằng giá trị của một bộ phim phụ thuộc vào con người chứ không phải tiền bạc. Và sức sống mãnh liệt ấy gắn liền với những thân phận gần gũi nhất, những con người bình thường nhất với những trăn trở, đấu tranh cho hiện thực và phản ánh hiện thực. Đạo diễn Đặng Nhật Minh thẳng thắn chia sẻ: “Tôi rất ngưỡng mộ nền điện ảnh Iran. Họ biết cách kể cho thế giới nghe những câu chuyện rất đời thường của họ một cách tuyệt vời, hấp dẫn và lạ lùng”.

Trở lại vấn đề muôn thuở của nền điện ảnh Việt Nam ngày càng bị thị trường hóa và thiếu vắng những tác phẩm nghệ thuật thực sự. Họ, những nhà làm phim ở một đất nước đầy rẫy những trở ngại và nguy hiểm, đã trả lời thay cho lý do là thiếu kinh phí, thiếu công nghệ hoặc thiếu truyền thống.

Phim Việt Nam ngày càng xa rời thực tế, xa rời con người đời thường với những sự kiện gần gũi, tác động, là chất liệu tuyệt vời cho điện ảnh. Nói như đạo diễn Đặng Nhật Minh, là người đạo diễn thiếu cái “tâm” và cái “tài”. Nhưng trên hết, một thế hệ đạo diễn mới thiếu can đảm. Bằng lòng với việc tạo ra những tác phẩm méo mó nhưng an toàn, hơn là dấn thân vào con đường nghệ thuật thực sự đầy thử thách.

Jafar Panahi

Do Jafar Panahi làm đạo diễn

Cho đến khi, một nền công nghiệp điện ảnh có thể sản sinh ra những đạo diễn như Jafar Panahi, mới có thể mong muốn một cuộc cách mạng và phát triển thực sự. Đó cũng là lý do duy nhất đưa Iran trở thành cường quốc điện ảnh thế giới.

Trong một bức thư ngỏ gửi tới Liên hoan phim Berlin từ trong tù, anh viết: “Mọi người có thể cấm tôi sáng tác hay đóng phim trong 20 năm nhưng họ sẽ không bao giờ ngăn cản một điều: tôi sẽ tiếp tục ôm ấp ước mơ của mình. , nuôi dưỡng ý tưởng trong đầu. Vì một ngày nào đó khi lệnh cấm kết thúc, tôi sẽ dùng những ý tưởng đó để quay phim và viết những câu chuyện về hòa bình và tình người trên đất nước mình.

Leave A Reply

Your email address will not be published.